اطفاء حریق

  • 10 مرداد , 1397
  • 323 نفر

اطفاء حریق چیست ؟

اطفاء حریق مجموعه اقداماتی است که برای مقابله با آتش بوسیله خاموش کردن، کنترل و یا هدایت آتش‌های ناخواسته انجام می‌گیرد . اهداف اطفای حریق حفاظت از سلامت افراد، جلوگیری از آسیب به اموال و حفاظت از محیط زیست است.
اطفای حریق مهارتی بسیار فنی است که احتیاج به دوره‌های طولانی چه در زمینه‌های عمومی مانند مقابله با آتش و چه در زمینه‌های تخصصی مانند عملیات امداد و نجات دارد. به شخصی که به صورت تخصصی به مهارت‌های اطفای حریق آشناست آتش‌نشان می‌گویند.

انواع سیستم های اطفاء حریق

سیستم های اطفای حریق متفاوتی با توجه به کلاس بندی حریق ها به منظور اطفای آن ها خاموش کننده های متفاوتی به شرح ذیل با توجه به ویژگی و قابلیتشان طراحی و تولید شده است :
  1. خاموش کننده آب و گاز
  2. خاموش کننده پودری
  3. خاموش کننده دی اکسید کربن
  4. خاموش کننده حاوی ترکیبات
  5. هالوژنه خاموش کننده های حاوی کف

روش‌های اطفای حریق

روش‌های اطفای حریق بستگی به نوع آتش دارد. برای مقابله با آتش باید یکی یا بیشتر از عوامل اصلی مثلث آتش یعنی هوا، ماده سوختنی و یا حرارت را کنترل کرد که البته امروزه مثلث حریق به منشور حریق تبدیل شده است که ضلع چهارم همان واکنش های شیمیایی است که منجر به ایجاد حریق می گردند. همچنین می‌توانیم آتش‌نشانی و یا اطفاء حریق را به دو گروه دستی و اتوماتیک تقسیم کنیم که در نوع اول یعنی دستی، عملیات اطفای حریق به صورت دستی و توسط افراد و یا آتش نشانان انجام می شود و در نوع دوم یعنی اطفاء حریق اتوماتیک، این عملیات به صورت خودکار و بدون حضور عوامل انسانی صورت می‌گیرد.

اطفای حریق دستی

اطفای حریق دستی به تجهیزاتی گفته می شود که معمولا توسط یک فرد متخصص و یا آتش نشان به کار گرفته می شود و جهت فرمان از عوامل انسانی استفاده می شود. نمونه اطفا حریق های دستی کپسول های آتش نشانی می باشد که معمولا در هر خانه و یا مکانی مشاهده می گردد. این کپسول های انواع مختلف دارند که بر اساس نوع و یا کلاس حریقی که می توانند خاموش کنند تقسیم بندی می شود. انواع سیستم های اطفای حریق دستی و یا به اصطلاح عامیانه خاموش کننده های دستی به شرح ذیل تقسیم بندی می شوند :
  1. خاموش کننده های پودری ( پودر خشک شیمیایی )
  2. خاموش کننده های پودری ( پودر تر شیمیایی )
  3. خاموش کننده های پودری ( پودر خشک )
  4. خاموش کننده های دی اکسید کربن
  5. خاموش کننده های حاوی ترکیبات هالوژنه
  6. خاموش کننده های حاوی کف ( این نوع خاموش کننده ها دارای رنگ های متفاوتی بر روی بدنه هستند که استاندارد بین المللی رنگ بدنه به صورت زیر دسته بندی می شوند : قرمز : آب ، کرم : کف ، آبی : پودر ، سیاه : دی اکسید کربن و سبز مربوط به خاموش کننده های هالن می باشد. )

گازهالون

گازهالون
دراين نوع گازهاي هالون جهت اطفاء استفاده شده و معمولا در سالن هاي کنترل و فضاهای پاک یا به اصلاح clean room مورد استفاده مي باشند. اکنون به علت مضربودن گازهالون برای لایه ازن طبق پروتکل مونترال ازگاز آرگونيت ، fm200 و یا پایروژن ایروسل به عنوان جایگزین این گازاستفاده می شود .

سیستم اطفای حریق آیروسل

سیستم اطفای حریق آیروسل

سیستم های اطفاء حریق آیروسل (Aerosol) یاDSPA توسعه یافته اند تا جایگزین سیستم های هالون گردند که در اصل در کاربردهای دریایی، اتاق هایIT و غیره کاربرد داشتند. سیستم های اطفای حریق آیروسل را به صورت الکتریکی، گرمایی و دستی می توان فعال کرد. این سیستم بر روی لایه اوزون اثرگذار نبوده و باعث افزایش فشار در محیطی که در آن فعال شده است نمی شود. این فرایند متکی بر مواد جامد با انرژی بالا در زمان فعال شدن می باشد که با هم در یک فضای عادی به ارمغان آورد. این سیستم می تواند برای حریق های نوعA وB وC وF استفاده شود و در حریق های اولیه و توسعه یافته هم با موفقیت اطفاء را انجام می دهد.

سیستم اطفای حریقNovec 1230

سیستم اطفای حریقNovec 1230

سیستم اطفاء حریقNovec 1230 بسیار کارآمد بوده و برای خطرات خاص ایده آل می باشد. اطفاء از طریق خاصیت خنک کنندگی آن صورت می پذیرد. مایع Novec 1230 به صورت گاز عمل می کند ؛ با این حال در دمای اتاق مایع می باشد. مایع Novec 1230 دارای پتانسیل تخریب لایه اوزون صفر و طول عمر جوی بسیار پایین در حدود 3 تا 5 روز می باشد.همچنین Novec دارای بالاترین حاشیه ایمنی جهت استفاده در محیط های اشغال شده (در حال بهره برداری) می باشد.
روشی که Novec استفاده می کند به وجود آوردن سطح خاموش کنندگی بین 10 ثانیه و با جذب حرارت از آتش به جای تخلیه اکسیژن از محیط (مشابه آنچه که در سایر سیستم های اطفای گازی اتفاق می افتد) است. امروزه سیستم اطفای حریق Novec 1230 مقررات زیست محیطی را برآورده می کند. سطح غلظت Novec بسیار پایین تر از سطح تاثر گذار جانبی غیر قابل مشاهده آن است. Novec وسیع ترین حاشیه ایمنی نسبت به هر جایگزین با دوام هالون را که در فروشگاه ها موجود می باشد را ارائه می دهد. محیط هایی که توسط سیستم اطفای حریق Novec 1230 محافظت می شوند شامل: اتاق های سوئیچ مخابرات ، اتاق های کامپیوتری و کنترل الکترونیکی ، سالن های تست موتورها ، مراکز داده

سیستم اطفای حریق FM200

سیستم اطفای حریق FM200

گاز HFC227ea با برند تجاری FM200  یک گاز اطفاء حریق غیر سمی، بدون رنگ، سازگار با محیط زیست و نارسانای الکتریکی است که برای انسان مضر نمی‌باشد. این گاز و سیستم fm200 با ورود به زنجیره ماده سوختنی و اکسیژن محیط باعث خاموش شدن شعله های آتش شده و پس از عملیات اطفاء معمولا دارای پسماندی نمی‌باشد که این مهم ضمن به حداقل رساندن آسیب های احتمالی حاصل از عملیات اطفا حریق، موجب کاهش زمان تعطیلی محل حریق پس از عملیات اطفا خواهد شد. از همین رو سیستم FM200  یکی از خاموش کننده های مورد تایید سازمان های جهانی همچون NFPA،EPA و … پذیرفته شده و استفاده از این سیستم در بیش از هفتاد کشور جهان و بیش از صدها هزار پایگاه مختلف رایج و مرسوم گشته است.

سیستم اطفاء حریق Inergen

سیستم اطفاء حریق Inergen

یک سیستم اطفای حریق دوستدار محیط زیست با سرعت پاسخ دهی بالا می باشد. اینرجن (Inergen) شامل 52% نیتروژن، 40% آرگون و 8% دی اکسید کربن می باشد. هدف اصلی سیستم Inergen حفاظت از جان و اموال و محیط زیست می باشد. همچنین با توجه به اینکهinergen  یک سیستم غیر خورنده بوده و مواد تجزیه پذیر در آتش را تشکیل نمی دهد ، تاثیری (تاثیر مخرب) بر روی تجهیزات الکتریکی یا دستگاه ها ندارد. Inergen آتش را با کاهش اکسیژن محیط به زیر 15% خاموش می کند.
این درصد نقطه ای است که بیشتر مواد قابل احتراق دیگر قادر به سوختن نمی باشند. به طور همزمان دی اکسید کربن موجود در سیستم Inergen، جذب اکسیژن توسط بدن انسان را تحریک می کند. بنابراین، این فرایند هر فردی که در محیط خطر با سطح اکسیژن پایین به دام افتاده باشد را محافظت می کند.
در طول 10 ثانیه اول تخلیه گاز سیستم Inergen، سطح اکسیژن به قدری کاهش پیدا می کند که رشد حریق متوقف می شود. همانطور که سطح اکسیژن محیط افت می کند، اندازه و شدت آتش نیز به قدری کاهش پیدا می کند که حریق به سرعت خاموش می شود. برای سیستم های اتوماتیک، سیستم اطفای اینرجن (Inergen) می تواند توسط تجهیزات کنترلی و آشکارسازی حریق فعال شود.
همچنین در صورت نیاز امکان فعال سازی دستی (غیر اتوماتیک) این سیستم نیز وجود دارد. محیط هایی که می توان از سیستم اطفایInergen استفاده کرد. مراکز داده ، سوئیت های کامپیوتری ، اتاقUPS   ، نواحی و اتاق های مخابراتی ، مناطق ذخیره سازی نوار  ، اتاق تابلو ، خزانه ،  نواحی تجهیزات فرایندی

سیستم F&G (آشکارسازی آتش و گاز)

سیستم F&G (آشکارسازی آتش و گاز)

سیستم های F&G یا پایش گاز و آتش که معمولا Fire and Gas Detection System نیز خوانده می شوند، اغلب در پروژه های بسیار حساس و پیشرفته صنعتی به کار می روند. اینگونه سیستم ها با توجه به نوع برند دارای قابلیت های ویژه و پیشرفته ای جهت اتصال به انواع دتکتورهای گاز و شعله و … می باشند. سیستم های F&G به علت هزینه های بسیار بالای آن، اصولا جهت استفاده در پروژه های ساختمانی کاربردی ندارند و اغلب در پروژه های صنعتی نظیر پتروشیمی ها، پالایشگاه ها، نیروگاه ها، کارخانجات صنعتی و … استفاده می شوند.